Ommezwaai

commentaar door Jan van Benthem

17 december 2007

De twee Nobelprijswinnaars voor de vrede stonden lijnrecht tegenover elkaar, op de klimaattop in Bali. Al Gore koos voor de gemakkelijke waarheid: de VS blokkeren elke oplossing, dus ga eerst maar verder zonder Amerika tot er over ruim een jaar een andere en vooral verstandiger president komt. Daverend applaus was zijn deel en het gedrag van de VS in de dagen daarna leek zijn gelijk te bevestigen en de wereldwijde aanpak van de uitstoot van broeikasgassen te torpederen. Zaterdag pakten de eerste afgevaardigden al teleurgesteld hun koffers om onverrichter zake terug naar huis te gaan.

Gelukkig hadden er ook voldoende aanwezigen geluisterd naar de mede-prijswinnaar, het VN Klimaatpanel. Voorzitter Rajendra Pachauri legde niet alles vast op een akkoord over percentages. Belangrijker was het, overeenstemming te krijgen over de uitgangspunten. De percentages moeten volgen in de twee jaar onderhandelen tot de klimaattop van Kopenhagen, waar een nieuw verdrag als opvolger van het Kyoto-protocol moet worden vastgesteld.

Al eerder had VN-chef Ban Ki-moon gewaarschuwd dat het zich vastleggen op cijfers in dit stadium niet realistisch was. Toen met name de EU dat toch deed, werd de hele top in Bali gegijzeld door de tegenstelling daarover met de VS en kon Al Gore scoren in een open doel.

Maar het was, ondanks het beeld dat voortdurend naar buiten is gebracht, niet alleen Amerika dat dwars lag. Japan en Canada stonden op hetzelfde standpunt als de VS, terwijl de op dit moment grootste vervuiler China en het economisch snel groeiende India evenmin limieten op hun uitstoot wilden accepteren. En de VS weigeren niet iedere beperking. Nog tijdens de top in Bali keurde de Senaat een al eerder door president Bush aanvaarde wet goed die de Amerikaanse auto-industrie verplicht tot het bouwen van veertig procent zuiniger auto’s, de eerste wet op dit terrein in ruim dertig jaar tijd.

Alle betrokkenen hebben nu op Bali op tijd een ommezwaai gemaakt waardoor er uiteindelijk, in de woorden van de Nederlandse milieuminister Cramer, een ‘zeer evenwichtig akkoord’ tot stand is gekomen.

Belangrijker dan de discussies over cijfers, is dat op Bali het rapport van het VN Klimaatpanel algemeen is aanvaard als uitgangspunt voor nieuw beleid. Met deze gemeenschappelijke basis kunnen de komende twee jaar worden gebruikt om een goede opvolger voor Kyoto voor te bereiden. En dan zullen alle landen geconfronteerd worden met stevige keuzes. Keuzes die het leven van de burgers zullen beïnvloeden. Burgers bij wie soms ook nog een ommezwaai moet plaatsvinden. Om maar iets te noemen, zolang zaken als bijvoorbeeld terrasverwarmers die in de meest letterlijke zin de lucht opwarmen nog grif gekocht worden, valt er nog een en ander te verbeteren in het bewustzijn van onze verantwoordelijkheid voor de aarde waarop we mogen leven.