Bush zingt oud liedje

Aan het begin van zijn eerste ambtstermijn in 2001 beloofde George W. Bush te werk te zullen gaan als een ‘uniter’, niet als een ‘divider’. Deze belofte is in de loop der jaren verworden tot een schrille echo. Het laatste woord over de betekenis van Bush’ presidentschap is nog niet gezegd, al is het maar omdat hij nog bijna een jaar heeft te gaan en in die resterende tijd is hij niet zo vleugellam als soms wordt gesuggereerd. Eén ding staat vast: hij zal niet als uniter de geschiedenis ingaan.

Maandagavond hield hij zijn laatste State of the Union-toespraak tot het Congres. De president zelf verzekerde uiteraard dat het land er goed voorstaat, maar de werkelijkheid is anders. De natie is diep verdeeld over de slepende oorlog in Irak, zelfs al heeft de troepenversterking van vorig jaar geleid tot een afname van het sektarisch geweld. Behalve met deze splijtzwam worstelen de Verenigde Staten sinds kort ook met een dreigende recessie.

De wijze waarop Bush de economische problemen behandelde in zijn toespraak, is kenmerkend voor zijn pertinente onwil om tot een vergelijk met de Democratische meerderheid in het Congres te komen. Om de economie te behoeden voor een recessie heeft het Witte Huis een stimuleringsplan gelanceerd dat vooral bestaat uit een douceurtje voor de belastingbetalers. Dat is te weinig en komt te laat, luidt de kritiek van veel economen. Van Democratische zijde wordt gepleit voor gerichte steunmaatregelen en voor scherper toezicht op de hypotheekmarkt. Maar ten overstaan van het Congres toonde de president geen animo voor een gemeenschappelijk offensief, dat het vertrouwen in de economie in beduidende mate zou kunnen opkrikken.

In plaats daarvan zong Bush een oud liedje uit zijn repertoire: de belastingvoordelen moeten permanent worden. En hij brak een lans voor hervorming van de oudedagsvoorziening en aanpak van de immigratie, twee beleidsvoornemens waarvan hij weet dat ze zonder concessies aan de Democraten ten dode zijn opgeschreven. Al met al drong zich de indruk op dat de 43ste president de hoop al heeft opgegeven dat hij, althans op binnenlands gebied, een erfenis van formaat kan achterlaten.